Poświętne

Dodana: 5 sierpień 2016 11:36

szlaki

Szlaki turystyczne w Gminie Poświętne

SZLAKI TURYSTYCZNE SZLAKI ROWEROWE

Trasa nr 1 – długość 18 km (niebieska)

Trasa rozpoczyna się na granicy gminy, od strony wsi Daniłowo, pośród pięknych lasów mieszanych, które w okresie letnim i jesiennym są rajem dla zbieraczy runa leśnego. Po przebyciu około 2 km, na skraju lasu należy skręcić w kierunku położonego głęboko w lasach uroczyska Siudymach, gdzie można podziwiać pomnik przyrody, ponad pięćsetletni dąb Rudosław z Podlasia.  

 

Dąb znajduje się na terenie ostoi licznie tu występującej zwierzyny leśnej. Dojechać do niego można skrajem lasu, tuż przy polach uprawnych. Na początku tej polno-leśnej drogi stoją stare myśliwskie ambony, z których można obserwować otoczenie. W drodze powrotnej z uroczyska Siudymach, warto przeciąć drogę relacji Pietkowo – Daniłowo i udać się w kierunku wsi Turek. Jest to mała miejscowość, ciekawa ze względu na to, iż podobnie jak Gabrysin, Marynki i Józefin była wsią folwarczną majątku Pietkowo. Wyjeżdżając z Turka można udać się na zabytkowy cmentarz w Pietkowie, na którym znajduje się, między innymi, zabytkowy grobowiec hrabiów Starzeńskich. Z cmentarza parafialnego należy kierować się do centrum Pietkowa, gdzie można chwilę odpocząć na ławeczce przy skwerze, położonym w sąsiedztwie Ochotniczej Straży Pożarnej. Po przeciwnej stronie drogi znajduje się zabytkowa, kryta gontem, drewniana plebania z 1762 r. Kontynuując trasę drogą w kierunku wsi Osówka, przechodzi się przez położony w dolinie rzeki Lizy most i zalew wodny, by następnie wjechać do zabytkowego  parku dworskiego, którego kompozycja powstała jeszcze w XV wieku. Należy on do tych przyrodniczych obszarów zurbanizowanych, który zachował ślady dawnej doskonałości kompozycyjnej: pozostał układ wnętrz, część dróg oraz aleje. W tymże parku występuje bardzo wiele ciekawych roślin, takich jak: lipa amerykańska, buk zwyczajny odmiany czerwonolistnej, iglicznia trójcieniowa czy skrzydłoorzech kanadyjski. Większość starych drzew pochodzi jeszcze  z XVIII – XIX wieku. W sąsiedztwie parku funkcjonuje stara, zabytkowa gorzelnia.

Po przejechaniu 2,5 km w kierunku Osówki, należy skręcić w lewo, w asfaltową drogę, w kierunku położonego w lasach kompleksu (200 ha) stawów rybnych zlokalizowanych  na przysiółku Ostrów. Lata świetności tego miejsca przypadały na XIX wiek, ale i teraz jest warte zobaczenia. Teren ten objęty jest obszarami ochrony NATURA 2000. Zachowując ciszę i mając odrobinę szczęścia można tutaj napotkać: bielika, orlika krzykliwego, bociana czarnego, kaczkę krzyżówkę, łyski, cyranki, kurki wodne, łabędzia krzykliwego, czaplę siwą, białą oraz modrą. Poza tym przyległe do stawów lasy stanowią ostoję dzikich zwierząt. Stwierdzono między innymi obecność następujących gatunków: łoś, jeleń, sarna, dzik, lis, jenot, bóbr, wydra, wilk. Tutaj też  można poznać  wiele gatunków roślin chronionych, takich jak: pełnik europejski, wawrzynek wilczełyko, turówka wonna, kopytnik pospolity, pierwiosnek lekarski, płucnica islandzka, grzybienie, grążele. Po odpoczynku na stawach, należy udać się z powrotem do wsi Pietkowo, aby stąd skierować się w stronę wsi Wilkowo, gdzie na skrzyżowaniu dróg stoi tzw. „Latarnia Zmarłych” - murowana kapliczka z XVIII wieku. Na dalszej trasie można podziwiać przyrodę leśnictwa Zwierzyniec. W dolinie rzeki Lizianka warto obejrzeć liczne żeremia bobrów. Wystarczy skręcić w głąb lasu w leśną drogę, przy której rośnie dąb (drugi złamany, a trzeci powalony – to pamiątka wichury wiosennej z 2004 r., o czym informuje tabliczka na drzewie). Jadąc prosto dociera się na wielkie rozlewiska, które są  dziełem bobrów. Powinno się tutaj zachować ciszę, ponieważ jest to nie tylko teren bobra, ale też miejsce pod ścisłą ochroną, gdzie swoje gniazdo założył czarny bocian. Bobry najczęściej można zobaczyć o zmierzchu, natomiast bociany -rano.

Trasa nr 2 – długości 22 km (zielona)

Trasa rozpoczyna się w Poświętnem, gdzie na starcie rajdu można obejrzeć neogotycki kościół p.w. Przemienienia Pańskiego. We wsi warto obejrzeć jest prywatny zbiór eksponatów historycznych oraz dawnego sprzętu strażackiego i sprzętów gospodarstwa domowego Karola Sienkiewicza (Poświętne 41). Z Poświętnego należy kierować się do wsi Brzozowo Chrzczony. Po przejechaniu około 2 km warto zatrzymać się  przed tą miejscowością, aby obejrzeć zabytkowy drewniany wiatrak - koźlak z 1875 roku. W miejscowości Brzozowo Chrzczony należy skręcić w kierunku wsi Brzozowo Chabdy, następnie udać się  do odległej o 2,5 km  wsi Brzozowo Solniki. Tutaj można podziwiać piękno krajobrazu, pełnego licznych wzniesień. Na tych wzgórzach, pokrytych łąkami można zaplanować odpoczynek. Pośród tych naturalnych wzniesień znajdują się niewielkie, ale piękne stawy. Następnie trasa prowadzi w stronę Zdród Starych, doliną dopływu Narwi - Szeroką Strugą, po czym należy przejechać przez tory kolejowe, w kierunku do przystanku PKP we wsi Zdrody Nowe (ok. 2 km). Po drodze można obejrzeć położone przy trasie naturalne tereny bagienne. Po dotarciu do miejscowości Zdrody Nowe warto skierować się na trasę do Płonki Kościelnej, gdzie znajduje się Sanktuarium Maryjne. Można wybrać jedną z dwóch możliwości: 1.  skręcić w kierunki wsi Kamińskie Ocioski, następnie przez Kamińskie Wiktory skierować do Sanktuarium Maryjnego we wsi Płonka Kościelna – 5 km, 2. kontynuować jazdę wzdłuż torów kolejowych i po przejechaniu około 1 km skręcić w lewo do odległego o 4 km Sanktuarium Maryjnego we wsi Płonka Kościelna.

Trasa nr 3 – długości 32 km (czerwona)

To trasa szlakiem architektury  wiejskiej, która rozpoczyna się w miejscowości Turek. Układ ulic i budowa domów pozostały takie jak w chwili zakładania tej folwarcznej miejscowości. Następnie polną drogą należy udać się do drogi asfaltowej i skręcając w lewo można dojechać do Gabrysina - dawnej wsi folwarcznej. Gówna droga wsi obsadzona jest kulistymi akacjami. Po przejechaniu kilkuset metrów skręcając w lewo, można obejrzeć murowany, dawny dom dworski i budynek gospodarczy przy miejscowej gorzelni, wzniesiony w XIX wieku na planie ośmioboku. W jego sąsiedztwie wybudowany jest, na planie kwadratu, zabytkowy komin gorzelni. Zawracając  w Gabrysinie i kierując  się do wsi Wilkowo, można dotrzeć do oddalonej o 7 km miejscowości Wołkuny. Tu warto spojrzeć na murowany dom rodziny Augustyniaków z początku XX w. Jadąc do wsi Brzozowo Panki, po lewej stronie zobaczyć można pozostałości starego wiatraka. Dalej, przejeżdżając przez wieś Brzozowo Panki, należy udać się do wsi Brzozowo Korabie. Po przejechaniu około 4 km można zatrzymać się, aby obejrzeć chatę o konstrukcji zrębowej. Chata została przebudowana w dość istotny sposób, ale do dziś zachowuje wiele cech zabytkowych. Ze wsi Brzozowo Korabie, poprzez wieś Brzozowo  Antonie, trasa prowadzi do miejscowości Brzozowo Chrzczony. Tutaj obejrzeć można drewnianą oborę z początku XX wieku oraz wiatrak koźlak z 1875 r. Ze wsi Brzozowo Chrzczony, poprzez wieś Marynki, można skierować się do odległego o 6 km Józefina. W tej dawnej folwarcznej miejscowości znajdują się pozostałości założeń ogrodowych z XIX wieku. Z Józefina należy kierować się do wsi Pietkowo, gdzie po 3 km jeździe można podziwiać założenia ogrodowe z XVIII wieku o cechach barokowych i promienistym układzie alei w dawnym parku podworskim.

WĘDRÓWKI PIESZE

Szlakiem Pamięci 10 Pułku Ułanów Litewskich

10 Pułk Ułanów Litewskich formował się w Pietkowie w majątku hrabiny Komar – Krasickiej w 1918 r. Stąd ułani wyruszali na front wojny polsko – bolszewickiej w 1920 r. Tradycje 10 Pułku kultywuje Grupa Rekonstrukcji Historycznej, Stowarzyszenie „Szwadron Kawalerii im. 10 Pułku Ułanów Litewskich”, która ma kwaterę główną w budynku dawnej szkoły w Pietkowie. Wędrówka piesza trwająca około 3 godziny, rozpoczyna się od siedziby ułanów. W Izbie regionalnej można obejrzeć zgromadzone na ścianach zdjęcia ułanów 10 pułku, zarówno z wojny jak i z życia codziennego. W izbie, która ma przypominać chłopską, są ławy i stoły, stare żelazka, lampy, kołowrotki, wagi, sierpy, radło, cep do młócenia zboża, nosidła na wodę, kopańki i tary. Na stołach leżą gazety z 1939 r. Sala nazywana jest „Herbaciarnią” na pamiątkę herbaciarni, która była kiedyś w Pietkowie. Druga izba to muzeum tradycji 10 pułku ułanów. Można tu zobaczyć i dotknąć sprzętów takich, jak: hełmy, repliki broni, wśród niej nawet karabin maszynowy, siodła, które są używane do dziś, nosze. Najciekawsze są jednak prawdziwe muzealne perły: trąbka sygnałowa, szabla ludwikówka, papierośnica ostatniego dowódcy pułku pułkownika Buslera. Przed kwaterą główną w parku można zobaczyć wóz taborowy i kuchnię polową.      Wychodząc z parku, należy tuż przed skrzyżowaniem skręcić w boczną drogę (żwirową), którą można dotrzeć do odrestaurowanej zabytkowej kamienicy wybudowanej w 1901 r. Po obu stronach drogi znajdują się budynki gorzelni funkcjonującej od XIX w. do dziś. Idąc dalej można spacerować dworską aleją z XIX w. Po prawej stronie alei znajdował się pałac hrabiów Komar-Krasickich, który w 1939 r. został częściowo zburzony przez Rosjan, a w późniejszym czasie doszczętnie przez Niemców. W tym pałacu stacjonowali oficerowie 10 pułku, na czele z dowódcą pułkownikiem Obuch - Woszczatyńskim. W podworskim parku można zobaczyć drzewa -pomniki przyrody. Kierując się w stronę kościoła można dotrzeć do niedawno wybudowanego placu parkingowego, połączonego ze skwerem wypoczynkowym, który znajduje się w centrum Pietkowa. Jest tu też pamiątkowa tablica pułkowa. Idąc główną drogą wzdłuż wsi, dochodzi się do cmentarza, na którym znajduje się zabytkowy grobowiec hrabiów Starzeńskich. Z lewej strony grobowca, wśród mogił jest odrestaurowany grób porucznika 10 pułku ułanów hrabiego Stanisława Olizara. Wracając można zobaczyć zabytkową plebanię. Można też wejść do kościoła, aby zobaczyć zabytkowy ołtarz i tuż przy wejściu pamiątkową tablicę ostatniego z potomków rodziny hrabiów Krasickich, hrabiego Witolda Krasickiego. Ścieżka historyczna kończy się na placu kwatery głównej, gdzie często można napotkać trenujących kawalerzystów. Po uprzednim skontaktowaniu się z ułanami, wędrówkę można zakończyć wizytą w stajni i siodlarni. Istnieje również możliwość zorganizowania ogniska.

Więcej informacji o kawalerii w gminie Poświętne można znaleźć na stronę internetowej szwadronu http://szwadron10pul.vipserv.org

Szlakiem Echa Powstania Styczniowego

W latach 1863 – 1864 działania powstańcze koncentrowały się w oparciu o kompleksy leśne, których w gminie nie brakuje. Zadanie organizowania nowych oddziałów spoczywało na pułkowniku Julianie Ejtmonowiczu. Wędrówka trwająca około 3 godziny rozpoczyna się na moście na rzece Liza. To dawna granica Królestwa Kongresowego. Kilkaset metrów dalej wchodzi się w las, gdzie znajduje się wejście, które prowadzi wprost na „Majdan”. To tu na polanie w lesie łukawickim została stoczona w dniach 17-19 września 1863 r. bitwa między liczącym blisko 500 ludzi oddziałem powstańczym pułkownika Ejtmonowicza a oddziałem rosyjskim. Powstańcy, choć zaskoczeni, zdołali się wydostać i odejść, zadając niemałe straty carskiemu wojsku. Po chwili zadumy nad losami powstania, należy wrócić na drogę prowadzącą do Łukawicy, która prowadzi wśród pięknych starych drzew. Na skraju wsi znajduje się staw, tuż za nim łąki i pola. Łukawicka wieś została  oskarżona o współpracę z powstańcami. W dniach 2-5 października 1863 r., wieś została otoczona przez wojska rosyjskie składające się z czterech rot piechoty, szwadronu ułanów i stu kozaków, na czele z Ignacym Borejszą naczelnikiem wojennym z Bielska. Cała wieś, około czterdziestu rodzin, została wysiedlona, zaś jej mieszkańców władze carskie zesłały w głąb Syberii, a miejscowość doszczętnie spalono. Drogą przez wieś dociera się do miejsca upamiętniającego wydarzenia z 1863 r. Jest to ta sama łąka, na której mieszkańcy czekali na rozkaz spalenia swoich domów i wymarszu na Sybir. Kamienie wokół obelisku upamiętniają także inne podobne miejsca na Podlasiu. Więcej na temat Łukawicy i jej mieszkańców można poczytać na stronie internetowej http://www.propatria-lukawica.pl

Stawy Pietkowskie i Ośrodek Edukacji leśnej „Cyraneczka”

Stawy Pietkowskie położone są w dolinie Narwi, na skraju rozległego torfowiska o nazwie „Bagno Filipy”. Teren stawów to obszar Natura 2000 „Doliny Górnej Narwi”, który stanowi Obszar Specjalnej Ochrony Ptaków oraz „Ostoi w Dolinie Górnej Narwi”, powołanej jako Specjalny Obszar Ochrony Siedlisk. Stawy leżą w odległości około 2 km od Pietkowa. Powstały na przełomie XIX i XX wieku. W 1920 r. zostały udoskonalone i podzielone groblami, kopanymi ręcznie przez jeńców wojennych - żołnierzy armii radzieckiej. Stawy nazwano imionami dzieci rodu Starzeńskich – właścicieli majątku Pietkowo. Cały kompleks składa się z dwóch części rozdzielonych zalesionym wzniesieniem – uroczyskiem Ostrów. Stawy Pietkowskie latem są jednym z najatrakcyjniejszych ornitologicznie miejsc, obserwacje można  prowadzić od wiosny do późnej jesieni, zobaczyć i usłyszeć: gęgawy, łabędzie krzykliwe, błotniaki stawowe, rybitwy rzeczne i zielonki. Swoje gniazda mają: puchacz, bielik i czarne bociany oraz kaczki krzyżówki, cyranki i cyraneczki. Turystyczne spotkanie ze Stawami Pietkowskimi należy rozpocząć od odwiedzenie powstałego na obszarze stawów w 2007 r. Ośrodka Edukacji Leśnej „Cyraneczka” i wyruszyć na pieszą wędrówkę –  4,5 km ścieżką edukacyjną. Można również zaplanować dojazd do stawów samochodem, rowerem lub autokarem po uprzednim skontaktowaniu się z gospodarzem tego terenu Nadleśnictwem Rudka – tel. 85 7305800 lub zawiadomieniu leśniczego Piotra Zapiska tel. 85 650193. Wjeżdżając na teren Ośrodka warto zatrzymać się przy tablicy informacyjnej poświęconej gospodarce leśnej. Można tu także zobaczyć  „drzewa ptasie” z różnymi typami budek lęgowych, jest tu też izba edukacyjna, w niej prezentowane są m.in. gatunki ptaków występujących na stawach. Tuż przy Ośrodku biegnie łowiecka ścieżka edukacyjna „Darz bór”. Na niej prezentowane są podstawowe polskie gatunki łowne oraz elementy infrastruktury łowieckiej. Ścieżka przystosowana jest również dla osób niepełnosprawnych. Następny krok to wędrówka szlakiem wzdłuż stawów. Po drodze są stawy Rafał i Jerzy, w których przetrzymywany jest narybek. Informuje o tym tablica „Gospodarka rybacka”. Idąc dalej mija się podmokły las, zwany olsem. O nim i o ptakach olsu informuje kolejna tablica. Następnie dochodzi się do wysuniętej w głąb stawu Elżbieta II czatowni. Można z niej poobserwować rybitwy rzeczne, których kolonia powstała w 2009 r. Między dwoma Elżbietami ustawiona jest kolejna tablica informacyjna, tym razem można poczytać o obszarze Natura 2000. Kilkadziesiąt metrów dalej, między stawem Elżbieta I i Maria usytuowana jest wieża widokowa. Widać z niej Bagno Filipy i jedno z najmniejszych miast w Polsce – Suraż. Wiosną można tu zaobserwować wielotysięczne stada gęsi. Podczas wędrówki po stawach bardzo często napotyka się na robotę bobrów. Te pracowite zwierzęta zabrały się nawet do podgryzania nóg tablic informacyjnych. Bobrom poświęcono kolejną informację. Na styku Marii i Kazimierza znajduje się kolejna informacja, tym razem o ssakach drapieżnych, których na Pietkowskich Stawach nie brakuje. Spotkać tu można nawet wilka. W głębi kolejnych stawów (Kazimierz i Zofia) można dowiedzieć się wiele o ptakach zarośli. Tu gniazda swoje ma remiz i najpiękniej ubarwiony słowik – podróżniczek. Zbieg stawów Gabrielka i Marylka dostarcza informacji o kaczkach łownych. Tu pływają popularne krzyżówki i cyraneczki. W trzcinowych szuwarach nie tylko Marylki i Gabrielki żyją ptaki szuwarów – bąk i błotniak stawowy, wąsatka i trzciniak. Stare i gęste szuwary stwarzają doskonałe warunki do życia chruścielom – wodnikowi i zielonce. Więcej o nich można poczytać na granicy Gabrieli i Józefa. Po wędrówce wzdłuż stawów można odpocząć pod przygotowaną do tego celu wiatą. Jest też możliwość upieczenia kiełbasek na ognisku. Zainteresowanych lasami, stawami i gospodarką leśną kierujemy na stronę internetową http://www.bialystok.lasy.gov.pl/web/rudka

Szlak Starych Drzew

Kiedy świeci słońce, dobrze jest skryć się w cieniu drzew. Najlepiej, jeśli drzewa będą odpowiednio stare. Wiele takich rośnie w samym Pietkowie i jego najbliższej okolicy. Warto wybrać się tam na cały dzień i zobaczyć najstarsze – pomniki przyrody. Jest takich kilka w parku podworskim w Pietkowie. Można tam dotrzeć skręcając w Gabrysinie w lewo (800 metrów od skrzyżowania). Na początku można zatrzymać się przy starej, zabytkowej gorzelni, która funkcjonuje do dziś. Tuż za nią wzdłuż drogi, po obu jej stronach, rosną wspomniane pomniki przyrody. Nieco dalej w głębi parku takich starych drzew pamiętających czasy rodziny hrabiów Starzeńskich można znaleźć jeszcze kilka, tj. klon czerwonolistny i wiekowe modrzewie. Prawdziwy jednak wielowiekowy okaz - pięćsetletni dąb Rudosław z Podlasia rośnie w lesie Siudymach, oddzielającym Pietkowo od Daniłowa. Na skraju lasu, za wsią Pietkowo należy skręcić w prawo, w szeroką leśną drogę, która prowadzi wprost na pola. Idąc wzdłuż pól przy lesie (kierunek cały czas w lewo) należy przejść jeszcze około kilometra, w połowie drogi znajduje się stara myśliwska ambona. Po 5 minutowym marszu należy wejść w głąb lasu, aby dotrzeć do wiekowego dębu. Rudosław znajduje się na terenie ostoi zwierzyny, a więc wstęp do tej części lasu jest wzbroniony, możliwy tylko po uprzednim skontaktowaniu się z Nadleśnictwem – tel. 857305800 lub zawiadomieniu leśniczego Wiesława Porowskiego tel. 856501381.

Bobrowe żeremia

Las Zwierzyniec w pobliżu Pietkowa jest idealnym miejscem na „krótki wypad”. Żeremia bobrowe znajdują się w kompleksie leśnym, położonym przy drodze, prowadzącej do wsi Wilkowo. Po przejściu kilkuset metrów poboczem głównej drogi, należy skręcić do lasu. Na drodze można natrafić na barierę, obok niej (z lewej strony) trzy dęby – stojący, złamany i leżący. Dwa ostatnie zostały specjalnie pozostawione na pamiątkę wiosennej wichury z 2004 r. W lesie znajdują się dwie drogi do wyboru – prosto i lekko w lewo, obie prowadzą wprost na wielkie rozlewiska, które są naturalnym dziełem bobrów. Na miejscu należy zachować ciszę, jest to teren bobra, oraz ostoja zwierzyny, w której swoje gniazdo założył czarny bocian. By zobaczyć bobry warto tu przyjść o zmierzchu, by popatrzeć na bociany - rano. Można tu też oglądać czaple, jak również spotkać stado łabędzi. Wędrówkę po żeremiach należy organizować po wcześniejszej zapowiedzi w Nadleśnictwie Rudka (do którego teren ten należy) tel. 85 730 58 00 lub zawiadomieniu leśniczego Wiesława Porowskiego tel. 85 650 13  81.

SZLAKI KONNE W Nadleśnictwie Rudka obejmującym nie tylko gminę Poświętne tworzy się sieć szlaków konnych. Jazda konna w lesie dopuszczalna jest tylko drogami leśnymi wyznaczonymi przez nadleśniczego (oznakowanie w kolorze pomarańczowym). Na terenie gminy Poświętne istnieją wytyczone III konne szlaki, które  liczą około 20 kilometrów i tworzą III odrębne ścieżki. Mogą się one także dowolnie ze sobą łączyć. Wszystkie rozpoczynają się od kwatery głównej Szwadronu Kawalerii w Pietkowie. Wytyczanie konnych szlaków nie jest zakończone i na terenie gminy Poświętne będzie ich więcej. I - szlak długości około 11 kilometrów na „Osmaloną choinę” prowadzi z kwatery głównej drogami w pobliżu wsi Turek – Pietkowo - Józefin – Poświętne. To leśne drogi lepiej znane jako: Skośna, Młynowa, na Siudymach, do Uroczyska Zabrodek i na Osmaloną choinę. Na terenie tego szlaku można oglądać wiekowe okazy dębów, z Rudosławem na czele. II - szlak długości około 6 kilometrów do „Chodaka” prowadzi w okolicach wsi Pietkowo – Łukawica - Wilkowo – Marynki. Główne drogi leśne to: Kasztanowa, Marynowska Linia, do Chodaka. Atrakcją tego szlaku, w lesie Zwierzyniec jest możliwość postoju w okolicach bobrowych żeremi, gdzie znajduje się wiata i miejsce na ognisko.

III - szlak około 2 kilometry na „Kordon” zwany też Kordunem prowadzi w okolicach wsi Łukawica, Wólka Pietkowska. Leśna droga jest jedna, która prowadzi na Kordon. Ciekawostką tej trasy jest przebywanie na terenie granicy dawnego Królestwa Kongresowego.