Stulecie Sportowej Szkoły Podstawowej w Supraślu

Dodana: 6 czerwiec 2019 11:46

 Za datę utworzenia szkoły przyjmuje się 20 lutego 1919 r. Ta symboliczna data związana jest z rocznicą objęcia administracji przez polskie władze  nad Supraślem i Białostocczyzną. 20 lutego 1919 roku  upaństwowiono trzyklasową prywatną Szkołę Polską prowadzoną przez Józefinę Zachert, w siedmioletnią  Publiczną Szkołę Powszechną, jednocześnie powiększając ją o pobliski drewniany budynek szkolny. Obowiązek szkolny obejmował dzieci w wieku od 7 do 14 lat. Władze państwowe przejęły odpowiedzialność za prowadzenie i utrzymywanie placówek oświatowych. W budynku murowanym uczyły się dzieci klas  I – IV, w drewnianym klas V – VII.

W Archiwum Collegium Suprasliense zachowały się cenne dokumenty potwierdzające obywatelskie i patriotyczne inicjatywy środowiska szkolnego. W jednym z nich czytamy: „Święcąc w dniu dzisiejszym odrodzenie się nowej Polski oraz Wojska Polskiego w Szkole Polskiej W-nej Baronowej Zachert w Supraślu obwodu białostockiego pozostającej pod przewodnictwem nauczycielek: Marji Bielickiej oraz L. Rećkówny z dobrowolnych składek dzieci zebrano: pięćdziesiąt osiem mr.  (58) w papierach niemieckich, trzy ruble (3) siedemdziesiąt pięć kop. drobnem srebrem oraz 27 ½ kop. miedzią. Cel pozostawiamy do uznania Zarządu. Marja Bielicka. Supraśl d. 22/II 1919 r.”

Fot. 1 Maria Bielicka - nauczycielka j. polskiego, inicjatorka pierwszych akcji patriotycznych. Archiwum CS

Jak szybko  zaangażowanie kadry pedagogicznej i uczniów zostało dostrzeżone i docenione, świadczy  notatka w prasie białostockiej: „(…) najgodniejszą uwagi, jako placówka światłej  polskości,  jest  miejscowa  szkoła  ludowa, która  za  czasów  rosyjskich  była  jedną  z niewielu prywatnych szkół  polskich na Litwie, a która dzięki staraniom właścicielki Supraśla znakomicie wychowała i przygotowała tutejszą młodzież. Porzeczona instytucja spełnia obecnie inne jeszcze zadania, to ostatnie za przyczyną  niezwykłej entuzjastki w osobie jednej z nauczycielek, pani Bielickiej, która ze szkoły swej uczyniła kolebkę wszelkich odruchów działalności społecznej. (…) w szkole dowiaduję się następnie, że robią składki na żołnierza, utworzyli tanią kuchnię, urządzili „święto kwiatka”, przedstawienie na cel dobroczynny”. 

Inne doniesienia prasowe świadczą o konkretnych formach działalności szkoły w mieście i o jej znaczeniu w budzeniu i umacnianiu poczucia patriotyzmu w niepodległej   ojczyźnie, zwłaszcza wśród młodego pokolenia. Tak pisano o uroczystościach 3. Maja obchodzonych w 1919 r.: „Dzięki inicjatywie, zdolnościom organizacyjnym i pracy, niedawno przybyłego do Supraśla kleryka z Płocka ks. Sawickiego prześliczne tutaj odbyły się uroczystości 3-go Maja. W czasie nabożeństwa ks. Tarasiewicz dokonał poświęcenia sztandaru, po czym pochód celowo na chwilę zatrzymany na ceremonię przybijania na rogu głównej ulicy tablicy z nową dla niej nazwą – »ulicy 3-go Maja«,  udał się do zamiejskiej olszynki (Ogród Saski, przyp. „Nazukos”), gdzie usypany przez dzieci szkolne okolicznościowy kopiec ozdobiono przez posadzenie drzew wolności. Stamtąd, gdy dzieci odśpiewały »Mazurka Dąbrowskiego«, »Trzeci Maj«, pochód wrócił do kościoła, by zakończyć dziękczynienie strofami »Te Deum« (…) Supraśl wyglądał tego dnia odświętnie, albowiem ruch robotniczy za sprawą ks. Sawickiego został wstrzymany, a kościół, szkoła i niektóre domy polskie udekorowane”.

Działalność szkoły w mieście wpływała na  budowanie   poczucia   patriotyzmu   w    niepodległej   już    ojczyźnie. Święta narodowe, rocznice, odczyty, kwesty, stanowiły doskonały grunt dla kształcenia  dzieci i młodzieży wolnej Polski. Wg danych statystycznych w grudniu 1923 roku uczyło się w szkole 386 uczniów.

Fot. 1 Alojzy Tymiński - kierownik szkoły w latach 1922 - 1924. Rodzina Tymińskich mieszała w budynku szkoły drewnianej. Prawdopodobnie zmarł nagle w 1924 r. w wieku 38 lat. Pochowany na cmentarzu katolickim w Supraślu. Archiwum CS

W dwudziestoleciu międzywojennym pracowało w szkole łącznie 28 nauczycieli. Funkcję kierownika sprawowali kolejno:  Henryk Dzikowski, Alfred Szwember, Alojzy Tyminski, ponownie Alfred Szwember, Władysław  Piotrowski  i  osoba, której  podpisu  nie  udało  się  odszyfrować. W październiku 1928 roku po wygranym konkursie kuratoryjnym, kierownictwo objął Ferdynand Marecki – rezerwista Wojska Polskiego w stopniu porucznika.

Wielkie zasługi dla szkoły z tego okresu włożyli nauczyciele: Maria Bielicka (j. polski, koło teatralne), Jan Arcichowski (ćw. cielesne, opiekun drużyny harcerskiej), Wacław Dorobiała, ks. salezjanin (prefekt religii rzymskokatolickiej), Otto Sidorowicz (ks. proboszcz), Alfred Szwember (kierownik szkoły, język niemiecki, śpiew, historia, opiekun chóru szkolnego),  Felicja Władysława Wolff  (historia, j. polski, inicjatorka budowy Grobu Nieznanego Żołnierza).

Fot. 1 Felicja Władysława Wolff (1895 - 1988) - nauczycielka w supraskiej szkole w latach 1924 - 1939. Archiwum CS

 

W związku z przypadającym w obecnym roku szkolnym 2018/2019 Jubileuszem 100 – lecia powołania polskiej, publicznej i powszechnej szkoły w Supraślu, dobiegły prace nad całkowitą monografią Sportowej Szkoły Podstawowej im. Ferdynanda Mareckiego. Obejmuje ona całościowo historię placówki: od lat międzywojennych, przez tajne nauczanie lat okupacji, powojenną odbudowę, czasy stalinowskie i PRL. Przez przemiany polityczne 1989 roku, okres III Rzeczpospolitej Polskiej i współczesne wydarzenia.

6 czerwca 2019 r. odprawione zostaną nabożeństwa w  intencji 100–lecia SSP: 

  • godz. 9.00 – w Monasterze Zwiastowania Przenajświętszej Bogurodzicy i Świętego Jana Teologa w Supraślu,  ul. Klasztorna 1. 
  • Godz. 18.00 – w Kościele Świętej Trójcy w Supraślu, ul. Piłsudskiego 1.

Główne uroczystości szkolne (ul. Piłsudskiego 1., połączone ze Świętem Patronów)  zaplanowano 7 czerwca 2019 r. o 12.00. Będzie to doskonała okazja do przybliżenia 100 – letniej historii: ważnych dat, znaczących wydarzeń, sukcesów i trudności dnia codziennego. Do przypomnienia zasłużonych pracowników, utalentowanych uczniów, absolwentów, rodziców i instytucji wspierających. Do podkreślenia ważnej roli szkoły, zarówno w społeczności lokalnej, regionu, jak i całej Polski.

 

Marek Tołoczko